EUROPESE DATAVERORDENING - VERPLICHTINGEN BIJ OVERSTAPPEN NAAR EEN ANDERE CLOUDAANBIEDER

Meet uw digitale afhankelijkheid voordat die u duur komt te staan

Sovereign-Audit is een gestructureerde audit die uw afhankelijkheid van cloudleveranciers (met name Microsoft 365) beoordeelt, evenals uw reële vermogen om uw gegevens terug te halen en van aanbieder te veranderen. Wij certificeren geen „soevereiniteit”: wij meten, documenteren en prioriteren.

32
Gecontroleerde controles op afhankelijkheid en overdraagbaarheid
7
Gedekte Microsoft 365-domeinen
3
Ingezette referentiekaders
2009
SYAGA voert beveiligingsaudits van informatiesystemen uit sinds

Het probleem

Digitale afhankelijkheid wordt zelden gemeten, en het onderwerp wordt wettelijk verplicht

⚠

De Europese dataverordening regelt voortaan het overstappen naar een andere cloudaanbieder

Verordening (EU) 2023/2854 (dataverordening) bevat een hoofdstuk over het overstappen tussen gegevensverwerkingsdiensten, met verplichtingen om technische en contractuele belemmeringen voor het overstappen naar een andere aanbieder weg te nemen. Weinig organisaties weten vandaag waar zij op dit punt staan.

🔒

Leveranciersbinding sluipt erin zonder dat er ooit een besluit is genomen

Noodtoegangsaccounts, identiteitsfederatie, Copilot, native versleuteling, aangepaste Teams-apps: elke technische keuze creëert een beetje meer afhankelijkheid, zonder dat er een expliciet besluit is genomen.

📋

Reversibiliteitsclausules worden zelden herlezen

Cloudcontracten bevatten clausules over het terughalen van gegevens en over de uitstap, maar ze worden eenmaal ondertekend en nooit meer herzien in het licht van het werkelijke gebruik van de tenant.

🧭

De referentiekaders bestaan, maar blijven theoretisch

De dataverordening, SecNumCloud en Gaia-X leggen een vocabulaire en eisen inzake overdraagbaarheid vast, maar om dat te vertalen naar een operationele vaststelling voor UW tenant zijn een methode en tijd nodig die de interne IT-teams niet hebben.

Onze aanpak: Sovereign-Audit

Een gestructureerde methode, gebaseerd op een catalogus van 32 controles op afhankelijkheid en overdraagbaarheid

01
Afbakening

Afbakeningsgesprek

Gesprek met de directie of de IT-verantwoordelijke om de reikwijdte af te bakenen (M365-tenant, entiteiten, dochterondernemingen, belangrijkste dienstverleners) en de afhankelijkheidskwesties die eigen zijn aan uw organisatie.

02
Verzameling

Gestructureerde verzameling van technische en contractuele elementen

Onderzoek van de Microsoft 365-configuratie (identiteit, back-up, gegevensresidentie, versleuteling, apps) en van de contractuele reversibiliteitsclausules bij uw dienstverleners.

03
Analyse

Beoordeling aan de hand van de 32 controles van de catalogus

Elke controle wordt beoordeeld volgens een duidelijke status (gedekt, gedeeltelijk, ontbrekend, contractueel te verifiëren), met een koppeling naar de betrokken Microsoft 365-domeinen.

04
Perspectief

Afgezet tegen de dataverordening, SecNumCloud en Gaia-X

De bevindingen worden, waar relevant, gekoppeld aan de eisen van de Europese dataverordening en aan het referentievocabulaire van SecNumCloud/Gaia-X - zonder dit ooit voor te stellen als een behaalde certificering.

05
Terugkoppeling

Rapport en geprioriteerd actieplan

Oplevering van een helder rapport voor de directie, met een geprioriteerd actieplan om de meest kritieke afhankelijkheidspunten te verminderen.

Wat u ontvangt

Een duidelijke set documenten die uw directie en uw IT-teams direct kunnen gebruiken

📝

Rapport over afhankelijkheid en overdraagbaarheid

Gedocumenteerde beoordeling van de 32 controles van de catalogus, met een status per controle.

  • Overzicht van de 7 betrokken M365-domeinen
  • Status per controle (gedekt / gedeeltelijk / ontbrekend / te verifiëren)
  • Bevindingen toegelicht met configuratie-uittreksels
  • Managementsamenvatting op de eerste pagina
🗺

Overzicht van de leveranciersbinding

Een totaalbeeld van waar uw afhankelijkheid van Microsoft zich concentreert.

  • Identiteit en federatie
  • Back-up en gegevensresidentie
  • Versleuteling en sleutelbeheer
  • Eigen apps en automatiseringen
⚖

Leesraster voor reversibiliteitsclausules

Een hulpmiddel om uw bestaande cloudcontracten samen met uw juridische teams te herlezen.

  • Aandachtspunten die uit de catalogus naar voren komen
  • Vragen om aan uw dienstverleners te stellen
  • Geen juridisch advies - een werkinstrument
🎯

Regelgevend perspectief

Overeenkomst tussen uw bevindingen en het vocabulaire van de referentiekaders.

  • Dataverordening (EU) 2023/2854 - hoofdstuk over het overstappen naar een andere aanbieder
  • SecNumCloud (ANSSI) - reversibiliteitsclausule
  • Gaia-X - vocabulaire voor overdraagbaarheid / interoperabiliteit
  • ISO/IEC 27001 Bijlage A - leveranciersrelaties
📈

Geprioriteerd actieplan

Aanbevelingen gerangschikt naar kritiek karakter en haalbaarheid.

  • Snelle winsten
  • Structurele trajecten (contractueel, technisch)
  • Geen enkele actie wordt uitgevoerd zonder uw goedkeuring
📄

Terugkoppeling en opgeleverde bestanden

Documenten in formaten die uw teams direct kunnen gebruiken.

  • Rapport in pdf-formaat
  • Samenvatting voor de directie
  • Terugkoppelsessie met vragen en antwoorden

Ingezette referentiekaders

Sovereign-Audit steunt op bestaande openbare kaders - wij verlenen geen enkele certificering

DA

Dataverordening - Verordening (EU) 2023/2854

Europese tekst met een hoofdstuk over het overstappen tussen gegevensverwerkingsdiensten (overdraagbaarheid en interoperabiliteit van de cloud). Sovereign-Audit gebruikt dit hoofdstuk om de auditvragen te structureren, zonder een bepaald artikel voor te stellen als een verplichting die zonder juridische toetsing al voor uw organisatie geldt.

ISO

ISO/IEC 27001 - Bijlage A

De organisatorische beheersmaatregelen met betrekking tot leveranciersrelaties en bedrijfscontinuïteit vormen een deel van het kader van de afhankelijkheidsanalyse.

SNC

SecNumCloud v3.2 (ANSSI)

Vrijwillig kwalificatiekader van de ANSSI. De contractuele reversibiliteitsclausule ervan dient hier als leesraster, ook al is standaard Microsoft 365 niet SecNumCloud-gekwalificeerd.

GX

Gaia-X (vertrouwenskader)

Vrijwillig, niet-bindend Europees kader dat een gemeenschappelijk vocabulaire biedt voor soevereiniteit en interoperabiliteit tussen cloudspelers, hier gebruikt als leesraster.

Reikwijdte & offerte

Elke opdracht wordt op offertebasis afgebakend, afhankelijk van de omvang en de complexiteit van uw omgeving

Diagnose

Mkb, één enkele M365-tenant

Op offerte
Vooraf met u afgebakend
  • Beoordeling van de 32 controles van de catalogus
  • Samenvattend rapport
  • Terugkoppeling aan de directie
Offerte aanvragen

Opvolging

Organisaties met een herstelplan

Op offerte
Vooraf met u afgebakend
  • Alles van Verdiepend +
  • Gedetailleerd geprioriteerd actieplan
  • Opvolgmoment na de uitvoering van de acties
  • Actualisering van het rapport
Offerte aanvragen

Op deze pagina is vooraf geen enkel tarief vastgesteld

De exacte reikwijdte (aantal entiteiten, omvang van de tenant, diepgang van de contractuele analyse) wordt vóór elke offerte met u vastgesteld.

Veelgestelde vragen

Valt mijn organisatie onder de Europese dataverordening?
De dataverordening (Verordening (EU) 2023/2854) is ruim van toepassing op aanbieders en gebruikers van clouddiensten in de Europese Unie, met specifieke bepalingen over het overstappen naar een andere aanbieder. Sovereign-Audit helpt u concreet te begrijpen waar u staat, maar vervangt geen juridische analyse die op uw situatie is toegesneden.
Is Sovereign-Audit gekoppeld aan de geautomatiseerde M365-audit van SYAGA?
Nee. Sovereign-Audit is een opdracht die door onze auditors wordt uitgevoerd, op basis van dezelfde catalogus van controles als ons andere werk, maar handmatig uitgevoerd, zonder geautomatiseerde verzamelextensie. Het is niet hetzelfde product als de M365-auditoplossing van SYAGA volgens het nulkennisprincipe.
Is het rapport een juridisch advies?
Nee. Sovereign-Audit is een operationeel en technisch ondersteuningsinstrument. Het is geen juridisch advies en vervangt niet de herlezing van uw contracten door een advocaat of uw juridische afdeling.
Hoeveel tijd moet ik vrijmaken voor mijn team?
Het afbakeningsgesprek en de afsluitende terugkoppeling vragen de inzet van uw directie of uw IT-verantwoordelijke. De rest van de verzameling en de analyse wordt door onze auditors uitgevoerd. De exacte omvang hangt af van de gekozen reikwijdte en wordt in de offerte gepreciseerd.
Waarom is SYAGA gekwalificeerd om deze audit uit te voeren?
SYAGA Consulting voert sinds 2009 beveiligingsaudits van informatiesystemen uit, bij klanten van 50 tot 5 000 medewerkers in verschillende sectoren. De catalogus van controles die voor Sovereign-Audit wordt gebruikt, steunt op ditzelfde auditwerk.
Certificeert Sovereign-Audit dat mijn organisatie soeverein is?
Nee. Sovereign-Audit meet uw afhankelijkheid en overdraagbaarheid op een bepaald moment, op basis van controleerbare bevindingen. Wij verlenen geen enkel label of certificering van soevereiniteit.

Wie het aangaat, en waarom

Niet alleen grote concerns of „gevoelige” sectoren: afhankelijkheid van een cloudleverancier raakt zeer uiteenlopende bedrijven, om verschillende redenen. Dit zijn de officiële criteria, zonder wettelijke verplichting en goede praktijk door elkaar te halen.

US

U gebruikt een Amerikaanse cloud (Microsoft, Google, AWS...)

De Amerikaanse CLOUD Act (federale wet, Public Law 115-141) is van toepassing op Amerikaanse „aanbieders van elektronische-communicatiediensten of diensten voor computerverwerking op afstand” en maakt het mogelijk hen te dwingen gegevens „in hun bezit, onder hun berusting of onder hun controle” over te dragen aan de Amerikaanse justitie, ook wanneer die gegevens buiten de Verenigde Staten zijn opgeslagen (bepaling gecodificeerd in 18 U.S.C. § 2713). Concreet: een Frans mkb-bedrijf dat zijn e-mail of ERP bij een Amerikaanse leverancier host, of een Europese dochteronderneming van een Amerikaanse groep, kan alleen al door die controleband worden geraakt, ook als zijn gegevens in Frankrijk of in de EU worden gehost. Officiële tekst (Congress.gov)

DA

U gebruikt een willekeurige clouddienst, ongeacht uw omvang

De dataverordening (Verordening (EU) 2023/2854), van toepassing sinds 12 september 2025, is een sectoroverschrijdende tekst die „van toepassing is op alle sectoren”. Het hoofdstuk over het overstappen naar een andere cloudaanbieder geeft elke klant, ongeacht zijn omvang, het recht om „daadwerkelijk over te stappen naar een andere aanbieder van gegevensverwerkingsdiensten” (overdraagbaarheid, interoperabiliteit), zonder algemene vrijstelling voor kleine bedrijven. Europese Commissie - dataverordening

N2

U bent een middelgrote of grote onderneming in een kritieke sector

De NIS2-richtlijn omvat 18 sectoren (energie, vervoer, gezondheidszorg, financiën, waterbeheer, digitale infrastructuur, elektronische communicatie, digitale platforms, afvalbeheer, vervaardiging van kritieke producten, post, ruimtevaart, overheidsbestuur). Voor deze sectoren „zullen middelgrote en grote entiteiten in de regel passende maatregelen moeten nemen voor het beheer van cyberbeveiligingsrisico's” - waaronder het beheer van het risico dat verband houdt met hun leveranciers, dus ook hun cloudleveranciers. Europese Commissie - NIS2

SNC

U host gevoelige gegevens

De SecNumCloud-kwalificatie van de ANSSI „erkent betrouwbare cloudaanbiedingen” via een beveiligingsvisum. Het is geen algemene wettelijke verplichting voor particuliere bedrijven: het is een vrijwillige kwalificatie, aanbevolen om gevoelige gegevens te beschermen of gevoelige informatiesystemen in de cloud te hosten. ANSSI - cyber.gouv.fr

Samengevat: vier profielen die doorgaans worden geraakt

1. Een mkb-bedrijf dat e-mail, ERP of CRM host bij een grote Amerikaanse cloudaanbieder (of een Europese dochteronderneming van een Amerikaanse groep): geraakt door de CLOUD Act, ongeacht zijn omvang.

2. Elk Europees bedrijf, van welke omvang ook, dat een clouddienst gebruikt (SaaS, PaaS of IaaS): sinds 12/09/2025 geraakt door de nieuwe overdraagbaarheidsrechten van de dataverordening.

3. Een middelgrote of grote onderneming in een van de 18 kritieke NIS2-sectoren (energie, gezondheidszorg, vervoer, financiën, digitale infrastructuur...): moet het leveranciersrisico beheren, inclusief de cloud.

4. Een overheidsinstantie of een bedrijf dat gevoelige gegevens host: aanbevolen doel (niet noodzakelijk verplicht) van de SecNumCloud-kwalificatie.

Deze criteria zijn ontleend aan hierboven genoemde officiële teksten en pagina's. Dit is geen juridisch advies: uw exacte situatie hangt af van uw sector, uw omvang en uw contracten - laat dit zo nodig door een jurist bevestigen.

Wat u concreet moet doen

Wat een echte wettelijke verplichting is, wat een aanbevolen goede praktijk is en wat eraan komt - eenvoudig uitgelegd, met officiële bronnen.

Wettelijke verplichting

U blijft verantwoordelijk voor uw gegevens, ook bij een cloudaanbieder

Als uw bedrijf persoonsgegevens (van werknemers, klanten) laat hosten bij een cloudaanbieder buiten de Europese Unie, dan blijft uw bedrijf - niet de aanbieder - juridisch verantwoordelijk voor de bescherming van deze gegevens op grond van de AVG. U moet zich ervan vergewissen dat deze doorgifte berust op een erkende waarborg: ofwel wordt het land door de Europese Unie als veilig beoordeeld („adequaatheidsbesluit”), ofwel sluit u met de aanbieder de standaardcontractbepalingen van de Europese Commissie. Dit zijn standaarddocumenten die in uw contract moeten worden opgenomen, geen onderhandeling die u zelf zou moeten verzinnen.

Bron: CNIL, kader voor doorgiften van gegevens buiten de EU volgens de AVG (hoofdstuk V, artikelen 45 en 46) - cnil.fr, geraadpleegd op 18/07/2026.

Wettelijke verplichting (aan de kant van de aanbieder)

Het recht om over te stappen naar een andere cloudaanbieder zonder geblokkeerd te worden

Sinds 12 september 2025 verplicht een Europese verordening (de „dataverordening”) aanbieders van clouddiensten om het overstappen naar een andere aanbieder te vergemakkelijken: zij moeten de overstapkosten geleidelijk verlagen en uw gegevens leveren in een formaat dat u elders kunt hergebruiken. Concreet: als een aanbieder u antwoordt dat „dat niet kan” of u onevenredige bedragen in rekening brengt om uw eigen gegevens terug te krijgen, is dat sinds die datum niet langer normaal. Het precieze tijdschema voor de volledige afschaffing van deze kosten ligt vast in de regelgevende tekst - laat dit controleren door uw jurist of uw dienstverlener als u een bedrag wordt gefactureerd.

Bron: Europese Commissie, „dataverordening” (Verordening (EU) 2023/2854, hoofdstuk VI) - digital-strategy.ec.europa.eu, geraadpleegd op 18/07/2026.

Goede praktijk (geen verplichting)

SecNumCloud: een vertrouwenslabel, geen verplicht af te vinken vakje

SecNumCloud is een kwalificatie van de ANSSI (het Franse agentschap voor cyberbeveiliging) waarmee cloudaanbiedingen kunnen worden erkend die betrouwbaar worden geacht om gevoelige gegevens te hosten. Het is geen wettelijke verplichting voor een particulier bedrijf. Ze geldt vooral voor overheidsdiensten en voor instanties die gevoelige informatiesystemen voor de Staat beheren. Voor een mkb-bedrijf is het een nuttig ijkpunt om cloudaanbiedingen onderling te vergelijken, geen norm die de wet oplegt.

Bron: ANSSI (cyber.gouv.fr), pagina „Cloud” - cyber.gouv.fr, geraadpleegd op 18/07/2026.

Goede praktijk (aanbeveling van de CNIL)

Cloudbeveiliging is teamwork

De CNIL beveelt aan - zonder dat dit een in de wet gedetailleerde, becijferde verplichting is - om de clouddiensten die in uw bedrijf daadwerkelijk worden gebruikt in kaart te brengen, het beveiligingsniveau van de aanbieder te controleren voordat u tekent, in het contract zwart op wit vast te leggen wie wat doet op het gebied van beveiliging, en gevoelige gegevens te versleutelen. Het principe dat u moet onthouden: de aanbieder beveiligt zijn infrastructuur, maar het is aan u om de toegangen en de accounts van uw teams goed te configureren. Een slechte configuratie aan uw kant wordt niet gedekt door de beveiliging van de aanbieder.

Bron: CNIL, „Beveiliging van de cloud (cloud computing)” - cnil.fr, geraadpleegd op 18/07/2026.

In de gaten houden (nog niet van kracht)

Een toekomstige Europese tekst om de Europese cloud te versterken

De Europese Commissie heeft een ontwerpverordening ter discussie gesteld, de „Cloud and AI Development Act”, om de Europese capaciteiten voor cloud en kunstmatige intelligentie te versterken en de afhankelijkheid van grote niet-Europese aanbieders te verminderen. Deze tekst is nog niet van kracht: het is een voorstel dat wordt onderzocht, geen regel die vandaag moet worden toegepast. Het voorziet in een stelsel van vertrouwensniveaus om de soevereiniteit van een cloudaanbod te beoordelen. Volgen, zonder er direct operationele conclusies uit te trekken.

Bron: Europese Commissie, „Cloud and AI Development Act” - digital-strategy.ec.europa.eu, pagina bijgewerkt op 03/06/2026, geraadpleegd op 18/07/2026.

Dit gedeelte geeft u duidelijke ijkpunten, geen juridisch advies. Laat een concrete situatie (lopend contract, specifieke gegevensdoorgifte) valideren door uw juridische afdeling of een advocaat.

Digitale soevereiniteit: de eenvoudige veelgestelde vragen

Vijf vragen die mkb-bestuurders zich stellen, elk in 2 minuten beantwoord met de officiële bron

Verplicht de Europese dataverordening mij om van cloudaanbieder te veranderen?
Nee, uw bedrijf wordt tot niets verplicht. Het is uw cloudaanbieder die nieuwe verplichtingen jegens u heeft. De Europese dataverordening (Verordening (EU) 2023/2854), van toepassing sinds 12 september 2025, verplicht hem de belemmeringen voor het overstappen naar een andere aanbieder weg te nemen. Concreet punt om te onthouden: vanaf januari 2027 mag uw aanbieder u geen kosten meer in rekening brengen om naar een concurrent over te stappen. Bron: Europese Commissie • CNIL.
Zijn mijn Microsoft 365-gegevens „onwettig” omdat ze via de Verenigde Staten lopen?
Nee, het is op zich niet onwettig. De AVG regelt de doorgifte van persoonsgegevens buiten de EU. Het Europese arrest „Schrems II” (juli 2020) had de vorige overeenkomst tussen de EU en de Verenigde Staten ongeldig verklaard. Sindsdien heeft de Europese Commissie op 10 juli 2023 een nieuw besluit aangenomen dat voor Amerikaanse bedrijven die zijn aangesloten bij het „EU-VS-gegevensprivacykader” een beschermingsniveau erkent dat „in wezen gelijkwaardig” wordt geacht aan dat van de EU. Het is geen wettelijke verplichting om een Amerikaanse cloud te vermijden - het is een punt om te kennen, te documenteren en te volgen, zoals de CNIL aanbeveelt. Bron: CNIL.
Wat is SecNumCloud, en moet ik het van mijn dienstverlener eisen?
SecNumCloud is een in 2016 door de ANSSI, het Franse agentschap voor cyberbeveiliging, opgesteld referentiekader om cloudaanbieders - op vrijwillige basis - te kwalificeren. Een gekwalificeerde aanbieder moet zijn statutaire zetel en overwegend Europees kapitaal hebben, en uw gegevens uitsluitend vanuit de EU hosten, verwerken en beheren: het verklaarde doel is u te beschermen tegen een eventueel bevel van een staat buiten de EU. Het is geen wettelijke verplichting voor uw bedrijf: het is een nuttig criterium om te kennen als bescherming tegen buitenlandse wetgeving voor uw activiteit een kwestie is. Bron: ANSSI.
Wat is Gaia-X? Moet ik deze „certificering” van mijn leveranciers vragen?
Gaia-X is geen certificering die u vandaag kunt eisen, zoals u een ISO-norm zou eisen. Het is een Europese vereniging, gevestigd in Brussel, die vrijwillige standaarden ontwikkelt voor „gefedereerde en betrouwbare” gegevens- en clouddiensten, met als doel de Europese digitale onafhankelijkheid te versterken. Nuttig om te kennen als referentiekader, maar het is (nog) geen af te vinken vakje in een bestek. Bron: Europese Vereniging Gaia-X.
Bestaat er naast de Europese tekst ook een Franse wet?
Ja. In Frankrijk was de SREN-wet (Sécuriser et Réguler l'espace numérique) van 2024 al vóór de Europese dataverordening begonnen met het regelen van de voorwaarden voor het overstappen naar een andere cloudaanbieder. De dataverordening versterkt en veralgemeent die beweging op de schaal van de hele Europese Unie. Bron: CNIL.

Deze antwoorden vatten officiële pagina's samen die in juli 2026 zijn geraadpleegd (Europese Commissie, CNIL, ANSSI, Gaia-X). Ze vormen geen juridisch advies en vervangen geen analyse die op uw situatie is toegesneden.

Wilt u weten waar u werkelijk staat?

Neem contact met ons op voor een offerte die is afgestemd op uw reikwijdte.